PUSULA ARAMA KURTARMA VE DOĞA SPORLARI GENÇLİK SPOR KULÜBÜ DERNEĞİ     

online website builder

DAĞ METEOROLOJİSİ 

Oğuzhan MANİSALIGİL

Meteorolojik olaylar karşısında farkındalığımızı artıracak ve bakış açımızı değiştirecek pratiğe yönelik bilgilere zaman zaman ihtiyaç duyduğumuzu hepimiz hissetmişizdir. Özellikle de aile büyüklerinden birisinin adeta kehanet gibi bir hava tahmininde bulunmasının ardından o hissi yaşamışızdır. Tarih boyunca mevsimleri anlamak ve hava tahmininde bulunmak hayati öneme sahip olmuştur. Dağ yürüyüşü yapan veya her türlü dağa dair sporla ilgilenen bireylerin ve takımların da bulunduğu coğrafyanın ve hava durumunun farkında olması, öngörebilir olması beklenen bir beceridir. Bu sebeple sporcularımızın bilgi dağarcıklarını artırmaları için çeşitli kaynaklardan yararlanarak bu makale hazırlanmıştır.


Dağlarda, bir kaza ve bir hata farklıdır. Her ikisi de öldürebilir, ancak önceden tahmin edilmesi imkânsız değilse bir kaza zor olabilir.

Bu makaleyi hazırlarken önceki “Dağ Meteorolojisi Temelleri” makalesinin okunup anlaşıldığı varsayılmıştır. Ancak yine de konunun daha iyi anlaşılması için bazı temel kavramlar tekrar açıklanacaktır.


Dağlara gitmeden önce yapılacaklar listesinin belki de en başında gideceğimiz yerin hava durumu tahminlerini değerlendirmek gelmektedir. Hava tahminlerini edindik ve değerlendirdik, sonuç olarak dağa gitmeye karar verdik ve yola koyulduk. Dağı karşımıza aldık ve elimizde bir hava durumu raporu birde dağın kendisi var, işte tam da bu noktada aklımıza elimizdeki rapora mı yoksa gözlemlerimize mi güvenmeliyiz sorusu gelmektedir. Cevap; elimizdeki tüm bilgileri doğru şekilde değerlendirmek ekip arkadaşlarımızla istişare etmek kabul edilebilir ve üstesinden gelinebilir risk sınırları içinde kalarak hareket etmektir. Ne de olsa dağ orada durur bir yere gitmez, gerekirse geri döner başka bir zaman tekrar gidebiliriz.

Bu yazımızda hava durumu tahminlerini edinebileceğimiz internet sitelerinden ve içinde bulunduğumuz yerde mevcut ve beklenen hava durumunu nasıl yorumlayabileceğimizden bahsedilmiştir.


Hava Tahmin İçin Rapor Kaynakları
1. https://www.mgm.gov.tr
2. https://www.meteoblue.com
3. https://www.mountain-forecast.com
4. https://windy.com
5. https://tr.snow-forecast.com

Liste uzatılabilir ancak ilk dört kaynak çoğunlukla işinizi görecek yeterliliktedir.

MGM
MGM
MGM
MGM
MGM

GÜNEŞ

UV Işınımı

Güneş, bir enerji kaynağı olduğu  kadar, yaşayan tüm canlıların biyolojik yaşamının devamlılığı için bir düzenleyicidir. Güneşin bu özelliği, dışarıya salınım yaptığı değişik dalga boylarındaki ışınlar yolu ile olmaktadır. Bu ışınlar içinde en önemli yeri tutan Ultraviyole (UV) ışınlarıdır.

UV radyasyonun Dünyadaki en büyük kaynağı güneştir. İnsanlar buna sıklıkla "UV ışığı" derler. Ancak fizik açısından bu yanlıştır çünkü bu aslında ışık değil radyasyondur. Beyaz ışık ve radyasyonun her ikisi elektromanyetik dalgalardan oluşur ve tüm dalgaboylarının bir arada olduğu elektromanyetik spektrumun bir parçasıdırlar ama ikisi arasında bir fark vardır: ışık bizim algılayabildiğimiz bir şeydir. "Radyasyon" ise dalgaboyu spektrumunun görünmez kısmıdır ve kızılötesi, X ışınları, mikrodalgalar ve UV ışınları içerir.

Yaz aylarında dünyaya ulaşan  UV miktarı, ilkbahar ve sonbahara göre daha fazladır. Aynı şekilde öğle saatinde gelen UV miktarı günün diğer saatlerine göre daha yüksektir. Bulutlu havalarda yansımaya bağlı olarak UV miktarı daha yüksektir. Kar, UV radyasyonun %75’ini geri yansıtır. Son iki etkiye bağlı olarak; bulutlu günlerde ve karda güneş yanıklarının şiddetinde artış olmaktadır. Ayrıca yükseklere çıkıldıkça UV ışınımı artmaktadır.

Bu konuya çok ayrıntılı olarak girmeden kısaca hava tahmin raporlarında belirtilen UV indeks değerlerinin anlamını açıklamak amaçlanmaktadır.

Farklı UV ışın tipleri vardır ve her biri vücudu farklı şekillerde etkiler. Burada UV-A, UV-B ve UV-C tipi radyasyondan bahsedilir.

Gün içerisinde, güneş en tepedeyken (öğlen saati) yer yüzeyine ulaşması beklenen ve cilt zararlarına neden olabilecek olan UV radyasyon miktarının sınıflandırılmasına UV İndisi denir.  UV-I (UV İndisi ya da İndeksi) 0-15 veya 16 değerleri aralığında kabul edilir. (0: gece, 15 veya 16: Tropiklerde öğle saatinde ve açık havada olabileceği kabul edilir). Tabloda UV İndisi genel olarak sınıflandırılmıştır

Meteoblue sitesi saatlik hava tahmin raporu incelendiğinde UV indis değeri sol alt köşede UV 4 olarak belirtildiği görülmektedir.

NEM

Nem havadaki su buharı miktarıdır. Mevcut havanın içinde devamlı su buharı bulunmaktadır. 

Nem

Nem havadaki su buharı miktarıdır. Mevcut havanın içinde devamlı su buharı bulunmaktadır.

Suyun yoğuşması, tamamen içerisinde bulunduğu havanın sıcaklığına ve çözünen su miktarına bağlıdır. DOYMA NOKTASINDA, havanın içerisinde bulunan su miktarı, MAKSİMUM NEM için bir ölçüt olarak kullanılmaktadır.Doyma noktasında nem miktarı 100% olarak kabul edilmektedir. Örnek vermek gerekirse, havanın içerisinde çözülmüş su miktarı Doyma Noktası Nem Miktarının 10% ‘u kadar ise, bu durumda “BAĞIL NEM 10% ‘dur”, denilir.

BAĞIL NEM; Havanın içerisinde çözülmüş halde bulunan su buharı miktarının, havayı doyma noktasına getirmek için gerekli maksimum su miktarına oranıdır. BAĞIL NEM, ortam sıcaklığına bağlı olarak, yoğuşmanın ne zaman başlayacağı hakkında bize bilgi sağlamasıdır. Bu bilgi için, üzerinde çalışılan hava kütlesindeki nem miktarının önemli ölçüde değişmeyeceği kabul edilmektedir.

Havadaki nem miktarının kesin olarak bilinmesi halinde, yoğuşmanın hangi sıcaklıkta başlayacağı kolaylıkla bulunabilir.Yoğuşmanın başlayacağı sıcaklığa İŞBA adı verilmektedir. 

Mutlak nem nedir ?

• 1 m3 havada bulunan nem miktarının gram cinsinden değeridir.

• Büyük su kütlelerinin olduğu yerlerde mutlak nem fazla olur.

• Su kütlesi ile birlikte sıcaklığında fazla olması buharlaşmayı artıracağı için mutlak nemi de artırır.

• Mutlak nem Türkiye’de en çok Akdeniz kıyılarındadır.

• Kıyılarımızda mutlak nemi en az olan yer Karadeniz kıyılarıdır. (Enleme bağlı sıcaklık ve buharlaşma düşük olduğu için)

• Mutlak nem kıyıdan iç kesimlere gidildikçe azalır.

Maksimum nem Nedir ?

• 1 m3 havanın alabileceği en fazla nem miktarıdır.

• Maksimum nem havanın neme doyma noktasıdır.

• Maksimum nem miktarı sıcaklık ile doğru orantılıdır

• Sıcaklık artarsa maksimum nem (havanın nem taşıma kapasitesi) artar

• Sıcaklık azalırsa maksimum nem azalır.

• Maksimum nem yükselti ile ters orantılıdır.

• Maksimum nem yazın en yüksek en sıcak bölgemiz olan G.Doğu Anadolu Bölgesindendir. Maksimum nemin yazın en düşük olduğu bölüm ise yazın en serin olan Erzurum – Kars bölümüdür.


Bağıl nem – Nisbi Nem (Oransal Nem)

Mutlak nemin, Maksimum neme oranıdır.

• Bağıl nemin %100 olması demek yağış olacağı havanın neme doyduğu ve yağış olacağı anlamına gelir.

• Mutlak nem ile maksimum nem miktarı birbirine eşit olursa bağıl nem %100 olur.

• Sıcaklık ile bağıl nem ters orantılıdır.

• Yıl boyunca bağıl nem değerlerinin en yüksek olduğu yer ; En çok yağış alan Rize ve çevresidir. Rize’de bağıl nemin en yüksek olmasının nedeni ;

    • Sıcaklığın enlemden dolayı düşük olması (Maksimum nem düşük)

    • Deniz kenarında olmasından dolayı mutlak nemin fazla olması.

• Bağıl nem yüksek olursa nem açığı az olur.

• Bağıl nem düşük olursa nem açığı fazla olur.

• Yazın bağıl nem değerlerinin en düşük olduğu yer G. Doğu Anadolu bölgemizdir. Nedeni;

• Sıcaklığın yüksek olması (Maksimum nem yüksek)

• Karasallığın etkisiyle mutlak nemin az olması 


İnsanlar çok fazla soğuklara (kışın -40°C), Büyük Sahra ve Arabistan’ın yakıcı sıcaklarına (yılın ekserisinde 30°C’nin üstünde) tahammül edip dayanabiliyorlarsa, oralardaki havalarda nisbi nem miktarının çok düşük olmasındandır. Türkiye’de nisbi nem oranı, bölgelere göre değişiklik arz etmektedir. Karadeniz ve Marmara bölgelerinde en yüksek, Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde en alçaktır. Türkiye’nin Karadeniz bölgesi, nem yönünden zengindir. Sıcaklığın genellikle ılımlı seyretmesi bundandır.

MGM

Özellikle kış aylarında hava sıcaklığının sıfırın altına düştüğü durumlarda kuvvetli rüzgâr ile birlikte hissedilen sıcaklık, ölçülen sıcaklıktan daha düşük olmaktadır. Bu durum hava sıcaklığının olduğundan daha soğuk hissedilmesine yol açmaktadır. Bu sıcaklığa “üşütme sıcaklığı” da denmektedir.

RÜZGAR ETKİSİ

WIND CHILL


WIND CHILL, Hava hareketinin (rüzgarın) cilt üzerine yaptığı soğuma etkisinin bir ölçüsüdür. Vücut üzerine esen rüzgar sebebiyle vücut hızla ısı kaybeder. Ancak wind chill gerçek bir soğukluk ölçüsü değildir. İnsanların yaşına, cinsiyetine, genetik yapısına, kültürüne ve psikolojik durumuna göre hissedilen etki farklıdır. İnce ya da nemli giysiler wind chill indeksinden daha fazla ısı kaybına ve olumsuzluğa neden olabilir.


MGM

Beaufort Rüzgar Ölçeği 

(Karada)

MGM

Dağlarda 30 km veya daha şiddetli rüzgarlar ilerlemeyi yavaşlatır, kaya veya balkon düşmesi riskini artırır. Ayrıca kar yapısını oynatarak ölümcül çığ oluşumuna neden olabilir.

BASINÇ

    Basınç

Basınç, meteorolojik elemanların en önemlilerinden biridir. Bir yüzeyin birim alanına bu yüzey üzerindeki hava sütununun yapmış olduğu etkiye basınç kuvveti denir.

Hava, ısıtıldığında genişleme ve yükselme eğilimindedir. Yükselen hava, üstteki atmosfer etkili bir şekilde kilo verdiğinden, altındaki yüzeydeki aşağı doğru basıncı azaltır. Tıpkı ağırlık kaybettiğimizde banyo tartımızdaki değerin düşmesi gibi, havanın bir kısmı yukarı ve dışarı doğru hareket ettiğinde barometre üzerindeki okuma da düşer.

Barometre, yukarıdaki havanın ağırlığını ölçen bir ölçekten başka bir şey değildir, ancak bu ağırlığı genellikle hektopaskal (hPa), kilopaskal (kPa), milibar veya (mm) cıva sütunu olarak ifade eder.

Hava ısındıkça genişler ve çevresindeki yoğun tabakadan daha hafifler. Kendisine eşit basınçta bir havaya rastlayana kadar yükselir. Isıtma havasının yükselmesi gibi, soğutma havası da batar. Soğuk hava, ılık havadan daha yoğun olduğundan, atmosferin altına doğru yolunu bulma eğilimindedir.

Soğuk hava vadiler ve kanyonlar gibi alçak yerlerde toplanma eğilimindedir ve bu da onları soğuk ve rüzgarsız gecelerde serin kamp alanları yapar.

Özetlemek gerekirse, soğuk havanın batması hava basıncını arttırırken, ılık havanın yükselmesi hava basıncını düşürür.

Sıcaklık farklarının bir sonucu olan bu basınç farkları, rüzgar olarak adlandırdığımız hareketli hava üretir. Hava, bir balondan akacağı gibi yüksek basınçlı bir alandan düşük basınçlı bir bölgeye doğru hareket etme eğiliminde olacaktır. Havanın yüksekden alçak basınca bu hareketi meteorologların basınç gradyan kuvveti dediği şeydir. Havayı hareket ettirmek, sonunda farklı sıcaklıklarda ve bazen de farklı miktarlarda neme sahip hava kütleleri olan hava kütleleri arasında bir çarpışmaya yol açar. 

BULUTLAR

Bulut İsimlerinin Anlamı

Çeşitler

Cirrus: Bir bukle saç, bir at yelesi, bir kuş tüyü.

Stratus: Yayılmak, uzamak, yassılaşmak, düzleşmek.

Cumulus: Yığılma, birikme, yığın, küme.

Alto: Yüksek, yüksek hava.

Nimbus: Yağmur bulutu.

Cinsler

Fibratus: Lif, tel, iplik, ince tel, elyaf.

Uncinus: Çengel, kanca.

Spissatus: Kalınlaşmak, yoğunlaşmak.

Castellanus: Kale burcu, sur.

Floccus: Yün öbeği, tüylenmiş kumaş.

Stratiformis: Yayılmış, uzamış, yassılaşmış, düzleşmiş görünümde,biçimde.

Nebulosus: Sisle dumanla kaplı, belirsiz, açık ve net olmayan.

Lenticularis: Küçük mercek, mercimek.

Fractus: Kırık, çatlak, parçalı, kopuk,yarık.

Humilis: Yere yakın, alçak, küçük boyutlu.

Mediocris: Orta, orta seviyede.

Congestus: Yığınların, kümelerin büyümesi, birikerek çoğalması.

Calvus: Kel, soyulmuş, çıplak.

Capillatus: Saçı olan (kel değil).

Türler

İntortus: Bükmek, kıvrılmak, döndürmek, dolaştırmak, karıştırmak.

Vertebratus: Omurgası olan, omurga şeklinde.

Undulatus: Dalgalı.

Radiatus: Işık saçan, parlak.

Lacunosus: Delikleri, yarıkları olan (bal peteği görünümlü).

Duplicatus: Çift, tekrarlı, ikili.

Translucidus: Saydam, geçirgen.

Perlucidus: İçinden ışığın geçmesine izin veren (parlak).

Opacus: Gölgeli, kalın, gür çalılıklar gibi.

Ek Özellikler

İncus: Örs.

Mamma: Meme, hayvan memesi.

Virga: Çubuk, değnek, sopa, dal.

Praecipitatio: Yağışlı, yağış düşen.

Arcus: Yay, kavis, kemer.

Tuba: Boru, tüp.

Pileus: Kasket, başlık, kep.

Velum: Geminin denize açılması, çadırın rüzgardan sallanması.

Pannus: Kumaş parçası, parça, bez paçavrası, yırtık pırtık.

MGM
MGM
MGM
MGM
MGM
MGM

• Alçak bulutlar: Kümülüs, Kümülonimbüs, Stratüs, Stratokümülüs

• Orta bulutlar: Altokümülüs. Altostratüs, Nimbostratüs

• Yüksek bulutlar: Sirrüs, Sirrokümülüs, Sirrostratüs


MGM
MGM

CEPHELER

Farklı sıcaklık ve farklı yoğunluğa sahip iki farklı hava kütlesi arasındaki sınır veya geçiş bölgesine cephe adı verilir. Başlıca üç tip cephe vardır:

Sıcak cephe : Sıcak hava kütlesinin soğuk hava kütlesi ile karşılaşması sonucunda oluşan cephedir. Sıcak hava kütlesi zamanla Soğuk hava kütlesinin  yerini alıyorsa bu iki hava kütlesi arasındaki cepheye SICAK CEPHE denilir. Cephe eğimi oldukça fazladır (100 m' de 1 m. ile 300 m' de 1 m. arasında değişir.). Temel özelliği, cirrus, cirrostratus, altostratus, altocumulus bulutları ve yağmurdur. Cephenin yaklaşmasıyla beraber, sıcaklık, işba noktası ve basınç düşüşe geçer. Cephe geçişinden sonra sıcaklıkta ani bir artış olur, rüzgar yönü döner ve hava açılır. Cephenin etki alanı cephe önünde yaklaşık 350-400 km.dir.

Soğuk cephe: Hareket etmekte olan bir soğuk hava kütlesinin önündeki sıcak hava kütlesinin altına doğru girerek onu yukarıya itmesi veya onunla yer değiştirmesi sırasında iki farklı hava kütlesi arasında oluşan cephedir. Soğuk Hava kütlesi zamanla sıcak hava kütlesinin  yerini alıyorsa bu iki hava kütlesi arasındaki cepheye SOĞUK CEPHE denilir. Genellikle soğuk cephe geçişinde, sıcaklık ve nem oranı düşer, basınç artar ve rüzgar kırılması gözlenir (Kuzey yarımkürede güneybatıdan kuzeybatıya doğru rüzgar yön değiştirir.). Yağış genellikle cephe üzerinde veya gerisinde dar bir alandadır. Hızlı hareket eden bir sistemdir. Cephe eğimi, diğer cephelere göre daha diktir (1/50).

Oklüzyon cephe: Bir alçak merkez sisteminde soğuk ve sıcak cephenin var olması durumunda, soğuk cephe sıcak cepheden daha hızlı hareket ettiğinde sıcak cepheyi yakalar ve aralarındaki sıcak havayı yukarı doğru yükselmeye zorlar.

Hava haritalarında cepheler bir çizgi şeklinde renklerle gösterilir (Örneğin, soğuk cephe hareket yönüne bakan mavi çizgi ve üçgenlerle, sıcak cephe hareket yönüne bakan kırmızı çizgi ve yarım dairelerle, oklüzyon cephe pembe renkli çizgi üçgen ve yarım dairelerle gösterilir). 

Özetle soğuk havanın ılık havanın yerine geçtiği bölgeye soğuk cephe, ılık havanın soğuk havanın yerine geçtiği bölgeye ılık (sıcak) cephe denilir. Her iki cephede apayrı bulutlarla belirlidir, böylece dağcılar bunları birbirinden ayırt edebilir .

Durağan bir cephe olarak başlayan hava kütlesi boyunca oluşan “dalga” havanın alçak basınçta saat yönünün tersi yönde hareket etmesiyle birlikte bir alçak basınç sistemine dönüşebilir. Yüksek basınçta ise hava saat yönünde hareket eder.

Yüksek Basınç Sistemi (Antisiklon)

Antisiklonlar veya yüksek basınç sistemleri, bir yüksek basınç merkezinin etrafında dönen rüzgar sistemleridir. Bu kategoriye girmek için sistem basıncı 1.015 hPa veya milibarı geçmelidir (veya 762 mm cıva sütunu). Yüksek basınç sistemleri soğuk kararlı hava kütlelerinden oluşur. Şu şekilde karakterize olurlar.

• Kuzey yarı kürede saat yönünde, güney yarı kürede saatin aksi yönde dönerler.

• Yükseklerde yakınlaşan, yer seviyesinde dağılan rüzgarları yaratan, aşağı doğru hareket.

• Sistem soğuk havadan oluştuğu için düşük nem seviyesi.

• Alçak basınç sistemlerinden genelde daha büyük yüzey alanı (1000 km çapa kadar)

• Alçak basınç sistemlerinden daha yavaş hareket. Sistem etkilenen alan üzerinde daha uzun süre kalır.

• Ilıman enlemlerde yüksek basınç sistemleri güzel hava getirir. Ancak bölgesel gök gürültülü fırtınalar da oluşabilir.

• Bulunduğunuz bölgenin üzerinde ise kötü havadan bir dereceye kadar korunma.

• Alt katmanlarda ufak bulutlanma (kümülüs), yüksek irtifada açık hava.

• Bölgesel termal aktiviteyi anlamayı kolaylaştıran hafif rüzgarlar. Örnek dağ esintileri.

• Yazın gün içinde;

    • Bulutsuz bir günde güneş toprağı ısıtır, irtifaya bağlı olarak sıcaklıklar oluşur.

    • Kümülüs bulutları bu etkiyi bölgesel olarak azaltır.

• Yazın, geceleri;

    • Bulutların olmaması yükseklerde yeniden dona sebep olur.

• Kışın, geceleri;

    • Yükseklerde eksi dereceler uygun soğuk hava giyimini gerektirir.

• Kışın gün içinde;

    • Yüksek basınç sistemleri tipik olarak kutup hava kütlesinden akan soğuk, kuru havadan doğar. Bu nedenle güneşli günler genelde soğuktur.

    • Vadilerde geceleri toprağın hatırı sayılır derecede soğuması ters dönmüş ısı katmanları (inversiyon) oluşturur. Bunun üzerinde bir stratus katmanı oluşursa vadideki gündüz ısısı yükseklerden daha soğuk olur.


Alçak Basınç Sistemi (Siklon)

Alçak basınç sistemleri (siklonlar), bir alçak basınç merkezinin çevresinde dönen rüzgarların olduğu bölgelerdir. Basıncın 1.015 hPa (762 mm cıva sütunu) veya daha az ölçülmesi ile tanımlanırlar. Dünyanın sıcak ve nemli bölgelerinde daha kolay gelişen alçak basınç sistemleri dengesiz hava oluşumlarıdır.

• Kuzey yarım kürede saatin aksi yönde ve güney yarım kürede saat yönünde dönme.

• Alt kısımlarında birbirine yaklaşan, yüksekte dağılan rüzgarlar yaratan yukarı doğru hareket (konveksiyon).

• Yüksek basınç sistemlerinde olandan daha kuvvetli rüzgarlar; bazen fırtınalı rüzgarlar.

• Alçak basınç sistemlerinin sıcak havadan oluşmasından dolayı yüksek nem.

• Bulutluluk ( bulut kaplı gök yüzü ) ve sistem aktif ise yağış.

Alçak basınç sistemlerinin oluşmasında iki senaryo vardır.

Sıcak Cephe

Genellikle alçak basınç sıcak hava kütleleri soğuk hava kütlelerini iter. Sıcak hava kütlesi, alçak basınç sisteminin cephesindeki serin hava ile karşılaştığında tatlı bir eğimle yükselir. Bu yavaş, dikey hareket soğuk cephelerde bulunandan daha az yoğun fakat daha kararlı yağış getiren stratus benzeri bulutları oluşturur. Yaygın yayılışlı düz, stratus bulutları tipik olarak sıcak bir cephenin önünde ve özellikle önünde bulunur.

Soğuk Cephe

Aksine, soğuk hava kütlesinin sıcak hava kütlesini itmesi, soğuk havanın sıcak nemli havayı yükselterek şiddetli yağışa neden olması demektir. Bu yukarı doğru hareket çoğunlukla bir fırtına hattının kaynağıdır. Soğuk havanın ilerlediği eğimin dik olması nedeni ile sıcak havanın yükselişi anidir. Bu tür bir yükselme kolayca gök gürültülü fırtınalar üretebilir ve sık sık meydana gelir ve bu nedenle yüksek kümülüs bulutları soğuk bir cephede bulunur.

Alçak Basınç

Sıcak cephenin gelmesi ile neler olur?

Bir alçak basınç sisteminin gelmesi kötü hava ile eş anlamlıdır. Eğer etkili bir cephe ise, tüm dağ silsilesinde sert ısı düşüşlerine, bazen şiddetli rüzgarlara ve tabii ki yağışa (yağmur veya kar) neden olur. Değişik bulutların geçişi alçak basınç sisteminin gelişine işaret eder.

Aşağıda sıcak bir cephenin gelişi anlatılmıştır.

• Sirüs bulutları (ince, ipliksi karakterde) gökte ilk görülen işaretlerdir.

• Genellikle güneybatı, batı veya kuzeybatıda yüksek bulutların (sirrus) varlığı.

• Düz, yaprak benzeri bulutlar (stratus) arayın.

• Kalınlaşan ve alçalmaya meyilli bulutlara dikkat edin.

• Altostratus bulutlar sıcak cepheye işaret eder.

• Hava basıncında düşüş.

• Hava sıcaklığında artış.

• Cephe sisteminin varışı kesinleştikten hemen sonra değişik bulut cinsleri teker teker görünürler:

• Sirostratus bulutları (güneşi hafifçe perdeleyen ince bir tül) ve sirokümülüs bulutları (koyun sürüleri görünümünde) güneş ışığını kısmen azaltırlar.

• Altostratus bulutları yoğun tül perdeleri oluşturarak göğe oldukça düzenli beyaz bir görünüm verirler.

• Stratus ve nimbostratus bulutları (geniş bir alanı kaplayan gri bulutlar) göğü kapatır ve yağmurun gelmekte olduğuna işaret ederler.

Alçak basınç sisteminin geçişinin, rüzgar şiddeti ve yönü üzerinde hissedilir etkisi vardir:

• Rüzgar karışık bir havanın gelişinin habercisidir. ılıman enlemlerde dağlarda rüzgarlar genelde güneyden gelir ve serttir.

• Rüzgâr şiddeti alçak basıncın yaklaşmasıyla artar. Bu artış özellikle güçlü alçak basınç sistemlerinde belirgindir.

• Bir alçak basınç sisteminin gidişine kuzeyden gelen sert rüzgârlar eşlik eder.

Sıcak bir cephenin önünde veya beraberinde görülen bulutlar

• Zirve bulut başlığı veya lenticular bulut: Dağlar üzerinde görülen dalga şekilli bulutlar, 48 saat içinde yağmur geleceğini belirtir.

• Stratüs: okyanus iklimi veya yoğun nem ile ilişkili tabakalı bulutlar

• Sirokümülüs, sirositratüs

• Altostratüs: yaklaşan ılık cephenin parçası olarak sirostratüsleri izler.

• Nimbostratüs bulutları, şiddetli yağış ve düşük görüş üretirler.


Soğuk cephenin gelmesi ile neler olur?

Soğuk bir cephenin varışını saptamak özenli bir çalışma gerektirir. Ancak, soğuk cepheler, bölgesel gök gürültülü fırtınalardan daha büyük tehlike doğurduğu için bu süreci anlamak önemlidir. Bir soğuk cephe, yolu üzerindeki sıcak havayı yükselterek kümülonimbus bulutlar zinciri oluşturabilir. Bölgesel gök gürültülü fırtınaların aksine, bu kümülonimbus bulutlarını yaratan enerji güneşin ısısından değil, daha çok farklı karakterde hava kütlelerinin çarpışması ile oluşur. Sonuçta oluşan gök gürültülü fırtına daha güçlü olur ve dolayısı ile daha uzun sürer. Yazın şiddetli yağmurlar en basit dağ yolculuğunu bile çok tehlikeli hale getirebilir. Kışın ise yoğun kar yağışı ve rüzgâr kar örtüsünü kararsız yapabilir. Soğuk bir cephe ile sıcaklık ciddi derecede düşebilir (-20° C a kadar). Cephenin kötü sonucu olarak kararsızlık, fırtınalı göğe ve genelde iyi hava getiren kuzey rüzgârına yol açar.

Soğuk cephenin gelişini bildiren işaretler:

• Hava nemli hissedilir (yazın ıslak), sıcaklıklar nispeten yüksektir.

• Hava basıncı genellikle hızlı bir şekilde düşmeye başlar.

• Göğün açık olmasına karşın uzak görüş azdır (pusluluk).

• İpliksi görünüşlü bulutların en üstte olduğu yüksek kümüliform bulutlar batıda ve yükseklerde belirir. Bu bulut kümesi değişen hızlarda doğuya ilerler (kararsızlık çok yüksek ise daha hızlı bir şekilde).

• Ilık bir güney rüzgârı kendini hissettirir. Bu işaretlerden herhangi biri olursa 12 saat içinde soğuk bir cephenin gelmesi olasıdır. Birkaç saat sonra, puslu gökte kümülüs bulutlarının oluşmasıyla bu gelişme kesinleşir. ( kümülüs ve/veya altostratus bulutları gözlenmeli)

Soğuk bir cephenin önünde veya beraberinde görülen bulutlar.

• Hale: Genelde yağıştan 24-48 saat önce görülür.

• Devamlı büyüyen kümülüsler: Bunlar gün içinde yağmur geleceğini belirtirler

• Yüksek tabanlı altokümülüsler şimşek ve yağmur potansiyeli içerir.

• Kümülonimbüsler yağmur, kar, şimşek ve gök gürültüsü üretirler.

• Pamuksu, tabaklı bulutlar olan Stratokümülüsler soğuk bir cephenin ardından gelirler ve yağmur anlatırlar.


Bölgesel Gök Gürültülü Fırtınalar

Bölgesel gök gürültülü fırtınalar nasıl oluşur?

Gök gürültülü fırtınalar dağlarda yıkıcı olabilir, Sert rüzgarlar, şiddetli yağış, dolu, bazen de şimşek. Bunların hepsine tüm bulut tiplerinin arasında en fazla dikey yükselmeye sahip bir kümülonimbüus bulutu neden olur. Tabanının yerden sadece birkaç yüz metre yüksekte olmasına karşın tepe noktası Alpler'de 10 000 metreye ulaşabilir. İçinden geçen, aşağı yönde saatte 100 km den daha hızlı hava akımları ile bir kümülonimbus birkaç bin ton su ve buz içerebilir.

Soğuk cepheler alçak basınç sistemlerinde kümülonimbus üretebilir. Ancak bu bulutlar iyi havalarda da oluşabilir (ısı fırtınası olarak ta bilinir). Dağlık topoğrafya bu tip fırtınaların oluşmasını özellikle kolaylaştırır. Bu nedenle yaklaşan bir fırtınanın mekaniğini ve uyarılarını anlayabilmek önemlidir:

• Yüksek basınç sistemleri ilişkili durumlarda güneş gören yamaç ve duvarların ısıttığı hava katmanları dikine yükselmeye başlar. Bu katmanlar arasında yükselen hava soğur. Havada bulunan nem yoğunlaşarak bulutları oluşturur (kümülüs). Kümülüs bulutları oluşurken ısı açığa çıkarır. Hava kütlesi yeteri kadar nemli ise yarattığı daha sıcak hava kümülüs bulutlarının yükselmeye devam etmelerini ve daha fazla nemli hava tutmalarını sağlar. Belirli bir noktada hava yükselmeye devam etmek için ortam ısısına gerek duymaz; artık sadece ısı enerjisini sağlayan su buharı tarafından beslenir. Bu neredeyse sınırsız enerji kaynağı ile yükselen hava kütlesi, oldukça kısa sürede bir kümülonimbus bulutuna dönüşebilir.

• İyi hava koşullarında bir kümülonimbus bulutunun oluşması için atmosferin sıcak ve nemli olması gerekir.

Bölgesel gök gürültülü fırtınanın gelişini nasıl tahmin edersiniz?

Yazın bölgesel gök gürültülü fırtınaların oluşumu kolayca anlaşılır. Sabah (10 civarında), küçük kümülüs bulutları oluşmaya başlar. Sizin de gökyüzünü dikkatle izlemeye başlamanız gerekir. Bu bulutlar birikmeye ve dikey olarak uzamaya eğilimlidir. Bölgesel gök gürültülü fırtınaların oluşmasına uygun, belirgin atmosferik dengesizliklerin bir uyarı işaretidir. Öğleden sonra, bu bulutlar altları koyu, dalgalanan beyaz kütleler oluşturursa bir gök gürültülü fırtınanın gelme olasılığı artar. Eğer bu bulutlar yüksek kuleli kaleler gibi görünmeye başlarsa geri dönmeyi düşünme zamanı gelmiş demektir. Buna karşın, kümülüs bulutları öğleden sonra görünmezlerse ve kayda değer dikey oluşumlar yoksa gök gürültülü fırtına riski azdır.

1. Öğleden sonra dağ fırtınası en sık olanıdır.

2. Dağ fırtınaları, özellikle soğuk hava taşınmışsa ve güneş yamaçları ısıtıyorsa, en sık engebeli yamaçlarda görülür.

3. Gök gürültülü dağ fırtınaları yakın bölgelerinde tepe noktalardan aşağı yönlü rüzgarlar oluşturabilir.

4. Şimşek fırtınaları cephe geçmesi veya dağ yamaçlarıyla havanın hızla sürtünmesi sonucu ısınmasıyla oluşurlar.

5. Fırtınalar bazen sıcak cepheler ve sabit cepheler boyunca oluşur.

6. Fırtınalar sıklıkla soğuk veya tıkalı cepheler boyunca oluşur.

7. Fırtınalar sıklıkla sıcak havada, sıcak ve soğuk cepheler arasında oluşur.

8. Genellikle fırtınalar gelişmeye başlamadan çok önce ipuçlarını sunar. Nem, fırtınaların en önemli bileşeni olduğundan, nemin artması fırtına oluşma ihtimalinin arttığına işaret eder. Hava daha nemli hissediyorsa veya görebildiğiniz kadar uzak göremezseniz (görünürlüğü azalır), gök gürültülü fırtına aramaya devam edin.

9. Bulutlar yukarı doğru büyüyorsa, bulutun üst kısmının kenarları sert kenarlar yerine bulanıklaşırsa ve üstten düz bir örs filizlendiğinde, gök gürültüsü ve şimşek yakında olur.

10. Büyüyen kümülüs bulutlarının tabanı beyazdan koyu griye veya siyaha değişir.


Hava tahmininde Şimşek Fırtınası Görülüyorsa

• Dar vadi ve kulvarlarda tırmanmayın ve kamp yapmayın. 

• Açıklık, yüksek yerlerde tırmanmayı ve yürümeyi planlarınızdan çıkartın.

• Ufak kümülüs bulutlarının güçlü şekilde yukarı yükselmesine dikkat edin; bu yaklaşmakta olan şimşek fırtınasının habercisi olabilir.

• Hava tahminlerini izlemeye devam edin.

Yıldırım Riski İçin Değerlendirme Soruları;


• Açıkta mıyım?

• Yalıtılmış, uzun nesneler üzerinde veya yakınında mıyım?

• Suda mı yoksa su yanında mıyım?

• Metal cisimler yakınında mı, takılı mı veya tutuyor muyum?

• Bir karıncalanma hissi mi duyuyorum veya bir uğultu sesi duyuyor muyum?


Bir Şimşek Fırtınası (Gök Gürültülü Fırtına) Yaklaşıyorsa

• Sulak yerlerden uzaklaşın

• Açık bir vadi veya çayırlıktaysanız alçak yerlere inin.

• Saçlarınız dikilir ve elektriklenirse oradan hemen uzaklaşın.

• Özellikle açık arazide ağaçların altına girmeyin.

• Zirve veya kaya sivrilerinin yanında veya üstünde durmayın.

• Buz kazması, kramponlar, tırmanış aletleri ve sırt çantası çerçevesi gibi metal ve kurşun malzemeleri uzak tutun.

• Mümkünse kendinizi yerden yalıtın; çerçevesiz bir çantaya yada mata oturun.

• Siluetinizi en aza indirecek şekilde ayak parmaklarınızın üzerinde yere çömelin. Voltaj farkı yaratmamak için de ayaklarınızı birleştirmeyin.

• Yere uzanmayın.

• Şimşek fırtınasının ilerlemesini gözlemleyin.

• Mağaralar, kuru hendek ve arklar, vadiler, kanyon veya en az boyunuzla aynı yüksekliğe sahip alçak ağaç kümeleri arasındaki boşluklar sığınabileceğiniz güvenli yerlerdir.

• Eğer etrafınızda dağınık şekilde birkaç tane ağaç bulunuyorsa, en yakındaki ağaca, o ağacın yüksekliğinin iki katı kadar uzaklıkta biryerde başınızı dizlerininzin arasına koyarak yere çömelin. Asla tek başına duran bir ağacın altına girmeyin.

• Grup halindeyseniz birbirinizden en az 1,5 metre uzakta durunuz.

• Dağda ağaç sınırından daha yüksekteyseniz hemen ağaçlık alana ininiz.

Şehirde veya piknikteyken gök gürültülü fırtınaya yakalanırsanız:
• Fırtınaya yakalandığınız yere göre sığınabilecek bina veya otomobil arayınız.

MGM

Flash to Bang

Flash to Bang Prensibi

Şimşek görebiliyor ve gökgürültüsü duyabiliyorsanız, fırtınanın size olan mesafesini ve size yaklaşmakta mı uzaklaşmakta mı olduğunu anlayabilirsiniz.

1. Şimşek görünce zamanlamaya başlayın.

2. Patlamayı duyduğunuzda zamanlamayı durdurun.

3. Bu sayıyı 3'e bölün. Fırtınadan itibaren kilometre cinsinden yaklaşık mesafe olacaktır.

Şimşek ve gök gürültüsü arasındaki zaman aralığı azalıyorsa fırtına size yaklaşıyor, artıyorsa fırtına uzaklaşıyor demektir. Her ikisini de aynı anda görür ve duyarsanız, tehlikeye fazla yakınsınız demektir.

MGM

DAĞ RÜZGARLARI

Rüzgar, yüksek basınçlı bölgelerden düşük basınçlı bölgelere akma eğiliminde olan hareketli havadan başka bir şey değildir. Rüzgar, özellikle dağların engebeli arazilerinde, yerin üstünde değişen yüksekliklerde veya irtifalarda çok farklı davranır.

Havanın su veya kara üzerindeki hareketi pürüzsüz değildir: Yüzey ne kadar pürüzlü, sürtünme ne kadar büyükse ve üzerinde hava akışı o kadar çalkantılıdır. Bu, basınç gradyanı ve Coriolis kuvvetleri arasındaki dengeyi bozar. Hava artık üst atmosferde olduğu gibi yüksek ve alçak basınç sistemlerine paralel olarak akmıyor: Artık dolaylı olsa da yüksek basınçtan alçak basınca geçiyor. Arazi ne kadar sert olursa, rüzgar o kadar yüksek bir basınca düşme eğiliminde olacaktır. Dağ geçitlerinde rüzgar genellikle doğrudan yüksek basınçtan düşük basınca akar. Havanın, saat yönünde yüksek bir yüzeyden ve etrafında, saat yönünün tersinde ve alçak bir yüzeye dolaştığını unutmayın. Bu eğilim, hala açık arazilerdeyken yüksek ve alçak basınçlı sistemleri bulmak için basit bir kuralda yansıtılmaktadır: Sırtınızı rüzgara doğru tutarsanız, düşük basınç solunuzda olacaktır.

Hava basıncındaki değişiklikler rüzgar hızındaki değişikliklere yol açtığından, bu değişikliklere dikkat edilmesi yüksek rüzgarların erken uyarılarını sağlayabilir. Hava basıncında sürekli bir düşüşe dikkat edin: Düz bir iz boyunca yürürken veya gerçekte inerken bile, bir altimetre üzerinde irtifada sürekli bir artış olarak gözlemlenebilir. Özetle saatinizdeki barometrik skalada son üç saat için ani basınç düşüşü var mı kontrol edin.

Üç Saatlik Basıç Düşümü Altimetre Artışı Tavsiye Edilen
0,6 - 1,2 mb.6-12 m.Normal seyre devam
1,2 - 1,8 mb.12-18 m.Gökyüzünü İzle, bulutlarda alçalma ve kalınlaşma var mı dikkat et.
1,8 - 2,4 mb.18-24 m.Gökyüzünü izle; rüzgar olasılığı nedeniyle geziyi sonlandırma olasılığını göz önünde bulundur
2,4 mb.24 m ve daha fazlaGeziyi sonlandır veya mümkün olan en güvenli alternatifi ara..

• Hızla gelişen bir yüksek basınç sistemi de, başta şiddetli rüzgarlar olmak üzere tehlikeler yaratabilir.

Geçit veya Oluk Rüzgarları

Rüzgarlar genellikle iki dağ arası veya belirgin geçitler gibi oluklara yönlenir. Bu tür yerlerden geçerken rüzgar hızı rahatlıkla iki katına çıkabilir. 

Büyük bir zirvenin rüzgara ters tarafında, birkaç km aşağıda çok daha az rüzgar olacaktır.

Bazen dağ sırtlarının, tepelerin ve vadilerin düzenlenmesi, rüzgarı yeni bir yöne yönlendirmekten daha fazlasını yapar. Rüzgar akışını ikiye bölerek iki veya daha fazla yeni yöne yönlendirebilir: Etkisi nehirdeki bir çatala benzer. Orijinal hava akımı dağıldıkça ve değiştikçe, rüzgar hızı düşer. Bölünmenin rüzgar tarafındaki çatallardan biri boyunca yapılan bir yürüyüş ya da kamp alanı, daha hafif rüzgar barındıracağı için ana vadi boyunca diğerinden daha fazla koruma sağlayacaktır.

Vadi ve Yerçekimi Rüzgarları

Bu iki rüzgar türünün resmi isimleri “anabatik” gündüz, yükselen vadi rüzgarları ve katabatik” gece, aşağı inen hareketli yerçekimi rüzgarlarıdır. Gece yerçekimi rüzgarları, gündüz vadi rüzgarlarından daha güçlü olma eğilimindedir. 

Dağve Vadi Meltemleri

Dağve Vadi Meltemleri

• Öğleden sonranın erken saatlerinde en yüksek hızlarına ulaşır.

• En güçlü vadi rüzgarları daha geniş ve hafif eğimli vadilerde olacaktır

• Rüzgarlar, aynı zamanda sabahları en şiddetli batı yamaçlarında olacaktır.

Gece yarısından sonra en yüksek hızına ulaşır, sabaha karşı ise sonlanır.

• Eğim ne kadar dikleşir ve yükseklik artarsa, gece esintileri de o kadar güçlenir. Yerçekimi rüzgarları, yukarıdaki yamaçlar çıplak kaya veya kar olduğunda daha kuvvetlidir ve bu yamaçlar bitki örtüsü ile özellikle de ağaçlar ile kaplandığında rüzgar zayıflar. Bitki örtüsü, yerçekimi rüzgarları üreten gece boyu soğutmayı yavaşlatır ve ağaçlar bu rüzgarları saptırıp yavaşlatır. Bir uçurumun dibinde veya vadide kamp yapıyorsanız, çadırınızla yukarıdaki yamaç arasına bazı ağaçlar veya başka engeller koymaya çalışın.


Köşe Rüzgarları

Rüzgarlar bir zirve veya sırt hattının başlangıcı ile karşılaştığında, bu yapının etrafında kıvrılma eğilimindedirler. Rüzgar ne kadar hızlı olursa ve yön değişikliği de o kadar ani olur ve rüzgarlar o kadar meyilli olur. “Köşe” rüzgarları yerel olarak yağışlı rüzgarlar üretebilir.


Dağlar rüzgâra yön verip hızlandırabildiği gibi, rüzgardan da koruma sağlayabilir. Bir zirveden ya da sırttan aşağı ya da arkaya doğru tırmanmak rüzgâra karşı önemli ölçüde koruma sağlayacaktır. Bununla birlikte, büyük bir zirve diğer zirvelere sınırlı bir koruma sağlayacak. Rüzgar yönünde. Küçük bir araziyle engelleme bilgisi, gezi için daha konforlu seçenekler sunabilir.

Sıcak Rüzgarlar

Rüzgar bir yamaçtan aşağı akınca hava ısısı artabilir. Buna Föhn, chinook veya lodos denilir. Bu rüzgarların olası hızları, beraberinde getirdikleri ani hava ısınması ve karın erimesi, sel basması potansiyelleriyle hatırlanmalıdır. Hava, sırtın rüzgar tersi yönünde batıp bastırıldıkça ısınır ve bazen dakikada 18-25 dereceye kadar ısınabilir, böylece birkaç saat içinde 30-40 cm kar eriyebilir. Bu rüzgarlar sonucunda çığ tehlikesi artar, kar köprüleri zayıflar ve akarsu seviyeleri hızla yükselir.  

Bu tür rüzgarların uyarı işaretleri vardır. Aşağıdaki üç koşul olursa, alçalırken 1000 metrede 10 derece kadar ısınan böylesi bir rüzgar bekleyebilirsiniz.

• Esas bir sırt hattı veya zirvenin rüzgarsız yanında, dağın özellikle doğusundaysanız,

• Sırt veya zirvede rüzgar saatte 60 km hızını aşıyorsa,

• Sırt veya zirvede yağış varsa,

Sıcak rüzgarların tersine bora denmektedir, büyük buzulların alt kısmında yer alan yamaçlarda görülür.


HAVA DURUMU

Kötü havanın gelişi her zaman göğün görünüşünü değiştirir. Hava değişiminin ilk işaretlerini tanımak, çoğunlukla kararsız bir hava veya fırtınanın gelmeden önce bir yere sığınmamıza olanak sağlar.

Yaklaşan bir fırtınanın dört esas ipucu vardır. Bulut örtüsündeki değişiklikler, hava basıncındaki değişiklikler, rüzgar hızındaki değişiklikler ve rüzgar yönündeki değişiklikler.


Genel olarak tahmin edeceğimiz gibi, bazı bulutların tespiti kolay ve anlamları açıktır. Açık renkli ve yüksek bulutlar güzel hava vadederken, alçak ve koyu renkli bulutlar yağmur ve hatta fırtına habercisi olma olasılıkları yüksektir.

 “Sabah dağ gibiyse, akşam çeşme gibidir.” (bulutlar için söylenmiş bir denizci sözü)

 Sirüs, ipliksi bulutlar, yükseklerde nemin arttığını gösterir. Gelmekte olan bir kararsızlığa işaret olabilir. Yüksek sirrüs ipliksi bulutları yaklaşan sıcak cephe ile alakalıdır.

 Sirüs bulutları çoğalır ve güneşi veya ayı bir tül gibi kapatırsa kararsızlığın gelmekte olduğu kesinleşir.

 Sirüs bulutlarını izleyen duvar görünümlü bulutların gelmesi, çoğunlukla hızlı ısı düşüşü eşliğinde şiddetli kararsızlık ile birlikte hızla gelmekte olan soğuk bir cepheye işarettir. Hemen bir yere sığının.

 Yüksek zirvelerde tabak şeklinde bir bulut oluşur. Bu altokümülüs lenteküler bulutlar yükseklerde sert rüzgarlara işarettir. Bu bulutlar diğer zirrvelerede uzanırsa hava olasılıkla birkaç saatiçinde bozacaktır.

 Günün erken saatlerinde mavi gökte küçük kümülüs bulutları öğleden sonrarası için gök gürültülü fırtına işareti olabilir.

 Kümülonimbüs bulutları gök gürültülü fırtınanın yakın olduğuna işarettir.

 Uçağın arkasında bıraktığı iz yatay olarak uzuyorsa yükseklerde artan neme ve havanın bozma ihtimaline işarettir.

 Uçağın arkasındaki iz kalıntı bırakmadan dağılırsa havanın kuru olduğu ve iyi havanın devamına işarettir.

 Sert rüzgarlar basınç farkının fazla olduğunu söyler, bu da artan fırtına cephelerine işaret eder.

 Günbatımında boz renkli gökyüzü: Güzel havaya

 Günbatımında parlak sarı gökyüzü: Rutubet ve yağmura

 Yağmurdan sonra sarı gökyüzü: İyi havaya

 Günbatımında Pembe fıstıki renk: Şiddetli yağmur ve fırtınaya

 Gün doğumunda kırmızı renkli gökyüzü: Rüzgar ve yağmura

 Gün doğumunda Güneş çevresi hafif dumanlı: Fırtınaya

 Gün doğumunda Güneş çevresinin kırmızı iken donuklaşması: Şiddetli yağmura işarettir.

 Kızıl gün doğumu batıdan gelen kötü hava şartlarına işarettir.

 Kızıl gün batımı kötü havanın doğuya gidiyor olduğunu ve iyi hava şartlarına işarettir.

 “Akşam kızartısı sabahı güz eder, sabah kızartısı akşamı kış eder”

 Görüşün azalması havadaki nem artışını gösterir. Havanın kötüleşme olasılığına işarettir.

 Dağda görüşün artması havanın kuru ve kararlı olduğuna işarettir.

 Yükselmenize rağmen altimetre yükselir, basıncın düştüğünü gösterir. Havanın kötüleşeceği olasılığına işarettir.

 Alçalmanıza rağmen altimetre düşer, basınç artışına işarettir. Hava iyileşecektir.

 Çoğu insan nemli havayı hissedebilir, özellikle saçları kıvrılıyorsa. Nemli koşullar altında, ahşap şişer ve tuz kümelenir. Gün doğarken çimenlere bakın, eğer kuruysa, bulutlara ve kuvvetli esintilere, yani yağmura işarettir. Eğer çimenler ıslaksa muhtemelen o gün yağmur yağmayacaktır. Tabi akşam yağmur yağmışsa bu yöntemi uygulayamayız.

 Havayı koklamayı ihmal etmeyin. Bitkiler atıklarını alçak basınçta atarlar, bu da havada organik gübre kokusu yaratır, yağmura işaret eder. Bataklıklar alçak basınçtan dolayı fırtınadan hemen önce havaya gaz salarlar, bu da kötü kokulara sebep olur. Bir atasözü “Çiçekler en güzel yağmurdan hemen önce kokar” der. Kokular nemli havada daha belirgindir, bu da yağmurlu havaya işaret eder.

 “Sabah gökkuşağı varsa, bunu bir uyarı olarak almalısın” özdeyişi batıda oluşan gökkuşağı doğudan doğan güneşin ışınlarının batıdaki nemli havada kırılması sonucu oluşur. Kuzey yarım kürede bir çok fırtına cephesi batıdan doğuya doğru hareket eder, ve batıdaki gökkuşağı nemin varlığını haber verir. Diğer yandan, günbatımında doğuda görülen gökkuşağı yağmurun uzaklaştığını ve güneşli günler göreceğinizi haberdar eder.

 “Rüzgar saatin tersine döner ve barometre düşerse, önlemini al fırtına ve şiddetli sağanaklara karşı sen de” özdeyişi düşmekte olan barometrenin kötü havanın habercisi olduğuna dair oldukça açık bir ifadedir. Rüzgarın saatin tersine dönmesi, gelişmekte olan depresyonların, merkezleri fazla kuzeyde olmamak koşuluyla, ilk aşamalarında meydana gelen durumdur.

 “Yağarsa yediden önce, düzelir on birde” özdeyişi ise, ortalama bir sıcak basınca bağlı yağışın, normalde dört saatten uzun sürmeyeceğini söyler. Günün hangi saatinde olduğunun, havayla hiç ilgisi yoktur.

Güzel Bir Havanın Belirtileri

Barometre yavaş ama sürekli olarak yükselir (Yüksek basınç) Gökyüzü, güneş doğarken açık gri, gündüz açık, mat bir maviliktedir. Gece sakin ve gökyüzü berraktır. Sis yoktur. Hafif bir pus olsa da güneş doğunca kaybolur. Bulut yoktur. Olsa bile küçük, parçalı ve hareketsizdir.

 Sıcak gündüzler, serin geceler yaşanıyorsa,

 Sabah sisi güneşle birlikte hemen dağılıyorsa,

 Rüzgâr doğudan, kuzeydoğudan ya da kuzeybatıdan hafif esiyorsa,

 Kırlangıçlar, martılar ve özellikle avlanan kuşlar yüksekten uçuyorlarsa,

 Örümcekler ağlarını akşam üstü örüyorlarsa,

 Akşamları kurbağalar vıraklıyorsa,

 Ev, fabrika ve vapur bacalarından çıkan dumanlar hiç dağılmadan göğe yükseliyorsa,

 Gece sabaha karşı otlar, çiçekler ve yapraklar üzerinde çiğ taneleri görülüyorsa,

 Kargalar sabahları öterek, çift olarak uçuyorlarsa,

 Karıncalar yeni tepecikler yapıyorlarsa,

 Geceleyin çiğ yağması ve sabahleyin sis varsa, güzel bir havaya işaret eder.

 Yağmursuz gök gürültüsü ve şimşek çakıntısı, sıcak bir havaya,

 Bulutların yükselmesi ve yoğunluklarının azalarak renklerinin açılması, havanın güzelleşeceğine ve serinleyeceğine,

Kötü Bir Havanın Belirtileri : (Gök Gürültülü Sağanak Yağış )


Barometre devamlı alçalır (alçak basınç ). Havada çok nem vardır. Gökyüzü güneş doğarken kırmızıdır; gündüz koyu mavi ve batı yönü karanlıktır. Güneş bulutların arasından batar. Gök kara bulutlarla ( koyu gri ) kaplıdır. Dağların yamaçlarıyla tepeler bulutlarla örtülüdür.

 Her türlü koku aniden kesiliyorsa,

 Koyu mavi gökyüzü varsa (Özellikle rüzgârlı havada),

 Yoğunlaşan sirrüs bulutlarını takip eden alçak bulutlar varsa, kötü hava geliyor olabilir.

 Stratüs bulutlarının alçalması. Yağmur bulutları batıdan koşar gibi ve çok yükseklerden gelirler. Kenarları saçaklı ve beyaz renklidir. İlk anlarda çok yüksekte olup, zamanla alçalırlar; uzun ince şekil alırken renkleri grileşir, giderek koyulaşır.

 Topaklaşan, kümeleşen kümülüs bulutları gözlenir.

 Rüzgâr yönü değişebilir. Özellikle kuzey rüzgârlarının saat yönünün tersine doğru yön değiştirmesine dikkat edilmelidir.

 Ağaç yaprakları bir yöne doğru kıvrılır. (nem)

 Kediler hapşırarak masa ve sandalye bacaklarına sürtünürler.

 Kara sinekler daha acımasızca ısırırlar.

 Güneş doğarken bulutların ufukta toplanması ve kabararak yükselmesi yağmura,

 Ufukta birdenbire karanlık ve girift vaziyette bulutlar hasıl olması hafif bir rüzgâra ve sonra yağmurlu bir boraya,

 Bulutların alçalması ve renklerinin koyulaşarak sarkık bir hal alması yağmura verüzgâra,

 Bulutların gevşek ve yumuşak görülmesi, yağmura; donuk renkli ve keskin kenarlı bir halde bulunması, şiddetli ve devamlı bir rüzgâra,

 Yumuşak beyaz bulutların koyulaşması ve renklenmesi, yağmura; keskin kenarlı bir hal alması yağmurlu bir rüzgâra,

 Sabah ve akşam bulutların mor bir renk alması, yağmura,

 Semada şeffaf bulutların olması, kuvvetli bir fırtınaya,

 Kışın don esnasında havada sıcaklık hissedilmesi, kar yağacağına,

 Yazın havanın birdenbire soğuk yapması, bol bir yağmura,

 Bulutların ufkun kuzey taraflarında sıkışık bir halde toplanıp yükselmesi, kuvvetli bir yıldız rüzgârının çıkacağına ve havanın soğuyacağına ve yağmur da yağabileceğine,

 Ufkun batı taraflarında bulutların oluşması, batı tarafından rüzgar eseceğine ve yağmur yağmasının neden olacağına,

 Devamlı bir kuru soğuktan sonra sıcaklık hissedilmesi, kuvvetli bir fırtına çıkacağına,

 Devamlı bir sıcak havanın ardından soğuk hissedilmesi, yağmurlu bir fırtınaya,

 Bulutların dağ tepelerinde sis halinde toplanması yağmura ve rüzgâra,

 Açık ve berrak bir gruptan sonra yıldızlar görünmeyecek surette havanın bulanması ve beyaz bulutlar oluşması, yağmura ve rüzgâra, işaret eder.

 Sabahleyin erkenden sivrisineklerin aşırı derecede rahatsızlık vermeleri,

 Geceleyin şiddetli göz kırpan yıldızlar,

 Kanallardan, bataklıklardan gelen kokunun giderek artması,

 Bazı çiçeklerin, gündüz vakti çiçeklerini kapaması,

 Dağ hayvanlarının vadilere inmesi,

 Romatizma vb ağrılarının şiddetini arttırması,

 Bacalardan çıkan dumanlar hemen dağılması, kötü havanın gelişine yorumlanır.

 Genelde rüzgârın yönünün 45°’den fazla değişmesi, pek yakında havanın değişeceğineişarettir. (Kara-deniz meltemleri ; dağ-vadi meltemleri hariç)

 Bir Gal atasözü “Güneş batarken gökyüzü kızarıyor ise; çobanı düşündürür.” der.

Değişken Bir Hava Düzelecekse

Barometre yükselir ve nem azalır. Yüksek basınca gidilmektedir.

 Sabah kapalı olan hava, güneş batarken berraklaşır; gece sakin ve rüzgarsızdır.

 Bulutlar kaybolur ve ufuk açılır. Bulutların gidiş, rüzgârın esiş yönündeki değişiklik yağmurun sona erdiğini belirtir.

 Rüzgâr doğudan ya da kuzeydoğudan düzenli olarak eser.

 Bacalardan çıkan dumanlar güzel havalardaki gibi çıkar ve hemen dağılır. Hava taze ve kurudur.

 Batı ve lodos rüzgârları esnasında havanın soğumaya başlaması, rüzgarın Yıldıza veya Karayele döneceğine,

 Havanın rutubetlenmesi, güney rüzgârının çıkacağına,

 Rüzgârın güneşe doğru dönmesi, havanın yeniden tazeleneceğine,

 Bulutların atılmış pamuk gibi yükseklerde yığın halinde toplanması havada bir değişim olacağına alamettir.

Değişken Bir Hava Bozacaksa

Barometre düşer ve nem artar. Alçak basınca gidilmektedir.

 Gökyüzü kötü havalardaki durumunu alır. Sirrüsleri sirrostratüsler bulut bulunmadığı zaman gökyüzü gitgide beyazlaşır.

 Sis oluşur. Ufukta bulutlar belirir ve bunlar dağların doruklarında şapkalar, yamaçlarda kuşaklar meydana getirir.

 Bacalardan çıkan dumanlar kötü havalardaki gibi çıkar ve hemen dağılmaz. Hava nemlidir.


Ayın Durumu

 Eğer ay solgun ya da kırmızı renkli gözüküyorsa, havada toz vardır. Eğer oldukça parlak ve belirgin ise alçak basınç havadaki tozu temizlemiştir ve alçak basınç da yağmura işarettir. Eğer ayın etrafında hale varsa büyük ihtimalle sonraki üç gün içinde yağmur yağacaktır. Bu haleye sirrostratüsten parlayan ışık sebep olur ve bu bulut genelde sıcak cephe ve yoğun nemin habercisidir.

 Ay fazla parlaksa, çevresi kırmızı ve turuncuysa: Fırtınaya 

 Ay hilal şeklindeyken kırmızı görünmesi; sert rüzgâra 

 Ay doğarken kırmızı görünüyorsa: Sert rüzgara 

 Ay donuk ve dumanlı görünüyorsa: Yağmurun yağacağına 

 Ay küçük ya da büyük görünüyorsa: Yağmur yağacağına 

 Ayın İç tarafında kırmızı ve mor lekeler var ise; şiddetli fırtınaya işarettir. 

 Ay Beyaz renkli ise iyi hava belirtisidir.


Yaklaşan bir fırtınanın dört esas ipucu vardır. Bulut örtüsündeki değişiklikler, hava basıncındaki değişiklikler, rüzgar hızındaki değişiklikler ve rüzgar yönündeki değişiklikler.


MGM
MGM
MGM
MGM
MGM

Kaynakça:

• Her Yönüyle Dağcılık ve Tırmanış, ALFA 

• Dağcılık Zirvelerin Özgürlüğü, HOMER

• Yaz Dağcılığı El Kitabı, UIAA

• http://www.mgm.gov.tr

• Mountain Weather, Backcountry Forecasting and Weather Safety for Hikers, Campers, Climbers, Skiers, and Snowboarders

• Ortaöğretim Coğrafya 9. Sınıf Ders Kitabı, www.eba.gov.tr

• Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı, Temel Yelkencilik Kursu, Teorik Eğitim Kitabı

• Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı, İleri Yelkencilik Kursu, Teorik Eğitim Kitabı

• Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı , Bulutlar ve Gözleme Dayalı Hava Tahmin Yöntemleri

• https://www.havaforum.com/nem-nedir-nem-ve-sicaklik-iliskisi/

• https://www.cografyadefterim.com/kpss-cografya/nem-mutlak-nem-maksimum-nem-bagil-nisbi-oransal-nem-nedir.html

• http://www.academia.edu/31990822/SİNSİ_BİR_TEHKİLE_YILDIRIM_VE_NASIL_KORUNMALIYIZ

• https://www.weather.gov/media/owlie/backcountry_lightning.pdf


PUSULA ARAMA KURTARMA VE DOĞA SPORLARI GSK